کد خبر: 295766
تاریخ انتشار: دوشنبه 08 تير 1405 - 22:09
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین رونمایی از کتاب «شهید دکتر سیدکمال خرازی»، ضمن تشریح ابعاد شخصیتی و علمی این شهید بزرگوار، از نقش بیبدیل ایشان در ورود جسارتمندانه به پارادایم علوم شناختی و همچنین پیگیریهای خستگیناپذیر برای رفع موانع دیپلماسی علمی در کشور خبر داد. حجتالاسلام خسروپناه، «حکمت» را جوهره وجودی شهید خرازی دانست که در سه مولفه عقلانیت، فضیلت و خدمت متبلور میشد.
به گزارش بهداشت نیوز آیین رونمایی از کتاب «شهید دکتر سیدکمال خرازی» با حضور حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و جمعی از دانشگاهیان و فرهیختگان برگزار شد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ابتدای این نشست و ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، به ویژه امام شهیدان، امام شهید و شهید حکمت و سیاست، دکتر سیدکمال خرازی، به تشریح ابعاد مختلف شخصیتی، علمی و مدیریتی این شهید بزرگوار پرداخت.
حجتالاسلام خسروپناه با اشاره به سابقه آشنایی خود با شهید خرازی اظهار داشت: از دورهای که مسئولیت موسسه حکمت و سفیر ایران را بر عهده داشتم، با این شهید بزرگوار ارتباط نزدیکی داشته باشم. این ارتباط در دوره حضور در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز به جهات مختلف ادامه یافت. شهید خرازی علاوه بر جایگاه برجستهای که در حکمرانی و سیاست بینالملل و وزارت امور خارجه داشتند، یک استاد مسلم دانشگاه در رشته مدیریت آموزشی در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی بودند؛ استادی که به تربیت شاگردان بسیاری پرداخت.
جسارت علمی شهید خرازی برای ورود به پارادایم «علوم شناختی»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر نوآوریهای علمی شهید خرازی، خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین ابتکارات شهید خرازی، ورود به یک پارادایم جدید علمی به نام «علوم شناختی» بود. این کار نیازمند یک جسارت علمی بود، زیرا برخی تصور میکنند علوم شناختی تنها یک دیسیپلین (رشته) است، در حالی که اینگونه نیست؛ علوم شناختی یک «پارادایم» است.
وی افزود: با رویکرد شناختی، تمام علوم انسانی رنگ و بوی دیگری میگیرند و به علوم انسانی متفاوتی تبدیل میشوند؛ از روانشناسی شناختی و جامعهشناسی شناختی گرفته تا اقتصاد شناختی. این پارادایم کاملاً با پارادایمهای دیگر علوم انسانی متفاوت است.
استاد خسروپناه با اشاره به اقدام عملی شهید خرازی در این زمینه گفت: ایشان پیشنهاد دادند و جمعی از طلبههای فلسفه و حکمت صدرایی را گرد هم آوردند تا رشتهای تحت عنوان «فلسفه ذهن و فلسفه نفس» با رویکرد شناختی در موسسهای که تأسیس کرده بودند، راهاندازی کنند. ما نیز در انجمن حکمت به همین جهت با ایشان ارتباط و همکاری داشتیم. امروز دانشمندان جهان بیش از گذشته به ضرورت علوم شناختی پی بردهاند. این حوزه تنها محدود به علوم انسانی یا علوم اعصاب نیست، بلکه «علوم اعصاب شناختی» به عنوان پارادایمی دیگر، بر کل فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی و فناوری کوانتوم اثرگذار است و یک تحول بنیادین در تمام علوم ایجاد کرده است.
تأکید بر حمایت از علوم شناختی در اسناد بالادستی
وی با بیان اینکه این نوآوری ارزشمند نباید فراموش شود و نیازمند حمایت همهجانبه است، تصریح کرد: ما در سند علوم شناختی در ستاد علم و فناوری و در بحثهای ستاد عالی علوم و فناوری، بحث علوم شناختی را از مکتب شهید خرازی آموختیم و بر آن تأکید ورزیدیم. حتی در بازنگری سند فعلی نیز این مهم مورد توجه قرار گرفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به دغدغههای شهید خرازی در حوزه دیپلماسی علمی اشاره کرد و گفت: یکی از کارهای مهمی که ایشان برای گرهگشایی از مشکلات استادان انجام داد، مربوط به دیپلماسی علمی بود. تنها دو یا سه هفته از دبیری من در شورا میگذشت که ایشان با من تماس گرفتند. آنقدر این مرد متواضع بود که اصرار داشت به دفتر من بیاید، اما ما با ارائه دلایل منطقی و حتی استفاده از برهانهای فلسفی مانند «قیاس اقترانی» و «قیاس استثنایی» ایشان را قانع کردیم که ما باید خدمت ایشان برسیم!
استاد خسروپناه ادامه داد: در آن دیدار، شهید خرازی فرمودند که ۱۰ سال است رهبر معظم انقلاب پیگیر حل مشکل دیپلماسی علمی در کشور هستند. ایشان تأکید کرده و به صورت مکتوب دستور داده بودند که نهادهای مختلف در دیپلماسی علمی و سفرهای خارجی اساتید دخالت نکنند و موانع برطرف شود، اما متأسفانه با وجود پیگیریها در شورا، این مشکل حل نشده بود. ایشان از من خواستند که این موضوع را پیگیری و حل کنم و حتی نوشتهها و تأکیدات امام شهید را به من نشان دادند.
وی افزود: با کمک و پیگیریهای خستگیناپذیر ایشان، سرانجام موفق شدیم سازمان بینالمللی علمی را ذیل معاونت علمی ریاستجمهوری مصوب کنیم. البته پس از تصویب، چند ماهی طول کشید تا امضا و ابلاغ شود. در این مدت، چندین بار بنده به ملاقات ایشان در محضر رئیسجمهور حاضر شدیم تا این موضوع نهایی شود، زیرا موانع و مخالفانی سر راه این کار وجود داشت. اما با پیگیری شهید خرازی، الحمدالله این مصوبه امضا، ابلاغ و موانع امنیتی دیپلماسی علمی برطرف شد.
دیپلماسی علمی حتی در دوران جنگ نیز تعطیلشدنی نیست
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه هنوز مسائل مالی و اداری مربوط به وزارت علوم در این زمینه باقی است که امیدواریم مورد توجه قرار گیرد، گفت: متأسفانه در این زمینه یک سال خسارت دیدیم، اما دیپلماسی علمی جزو اوجب واجبات است. حتی در دوران جنگ تحمیلی و حمله حزب بعث علیه ایران، دیپلماسی علمی ما تعطیل نشد. در دوران جنگ باید دیپلماسی علمی ما مضاعف شود. از وزارت امور خارجه و وزارت علوم خواهش میکنم این خواسته و دغدغه شهید بزرگوار را به صورت جدیتری اجرایی کنند. اکنون سازمان مصوب شده و موانع زیادی رفع شده است.
استاد خسروپناه در پایان به تبیین ویژگیهای بارز شخصیتی شهید خرازی پرداخت و اظهار داشت: اگر بخواهم دو وصف برای این شهید بزرگوار ذکر کنم، باید بگویم ایشان واقعاً یک شخصیت جهادگر، ولایتمدار و برخوردار از «حکمت» بودند؛ یک سیاستمدار حکیم و یک حکمران حکیم.
وی با اشاره به تحقیقات گسترده خود پیرامون مفهوم حکمت، افزود: شاید تا آنجا که تتبع کردهام، آیه، روایت یا متنی در باب حکمت نبوده که ندیده باشم؛ حتی دوره حکمت خسروانی پیش از اسلام را نیز مطالعه کردهام. به نظر من، حکمتی که قرآن میفرماید «وَ مَنْ یُّؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثیراً»، دارای سه مؤلفه اصلی است: عقلانیت، فضیلت و خدمت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح مفهوم عقلانیت در حکمت قرآنی تأکید کرد: عقلانیت در اینجا ترجمه «رشینالیتی» غربی نیست. عقلانیت یعنی همان «اولوالالباب»؛ لب و خرد ناب. معادل این مفهوم در زبان انگلیسی «Wisdom» است، کسی که صاحب این لب و خرد ناب باشد، چهار عقل را در خود جمع میکند: عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش و عقل معاد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مؤلفههای سهگانه حکمت که پیشتر به تبیین آنها پرداخته بود، اظهار داشت: شهید خرازی انصافاً هر چهار نوع عقل (عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش و عقل معاد) را در وجود خود جمع کرده بود و به معنای واقعی کلمه صاحب «خرد ناب» بود.
وی در تشریح مؤلفه دوم حکمت یعنی «فضیلت» افزود: ایشان اهل فضیلت بودند و از بارزترین ویژگیهای فضیلت میتوان به «عدالتخواهی» و «صداقت» اشاره کرد. شهید خرازی به دلیل برخورداری از این فضایل اخلاقی، واقعاً مصداق بارز مایه امید و افتخار مؤمنان بود و اخلاق مداری ایشان بر کسی پوشیده نیست.
استاد خسروپناه با اشاره به مؤلفه سوم حکمت یعنی «خدمت»، خاطرنشان کرد: خدمت در مقام عمل و حکمرانی به معنای «گرهگشایی» و «حل مسئله» است. ما از نزدیک شاهد خدمات بیدریغ ایشان در حوزههایی مانند توسعه علوم شناختی و پیشبرد دیپلماسی علمی بودیم و قطعاً دوستان و همراهان دیگری که سالها با ایشان همکاری داشتهاند، مصادیق بسیار بیشتری از گرهگشاییهای این مرد بزرگ را در خاطر دارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از رویکرد برخی افراد در مواجهه با مشکلات، تصریح کرد: متأسفانه برخی وقتی با مشکلی مواجه میشوند، ممکن است در همه جا نق بزنند و تنها به گلایه اکتفا کنند، اما هرگز دنبال حل آن نیستند. اما باید دانست که «حکمران» کسی است که دغدغه حل مسئله دارد و برای رفع آن تلاش میکند. شهید خرازی دقیقاً مصداق این حکمران مسئلهمحور بود و ویژگی سوم حکمت را به بهترین شکل در عرصه عمل به نمایش گذاشت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ابتدای این نشست و ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، به ویژه امام شهیدان، امام شهید و شهید حکمت و سیاست، دکتر سیدکمال خرازی، به تشریح ابعاد مختلف شخصیتی، علمی و مدیریتی این شهید بزرگوار پرداخت.
حجتالاسلام خسروپناه با اشاره به سابقه آشنایی خود با شهید خرازی اظهار داشت: از دورهای که مسئولیت موسسه حکمت و سفیر ایران را بر عهده داشتم، با این شهید بزرگوار ارتباط نزدیکی داشته باشم. این ارتباط در دوره حضور در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز به جهات مختلف ادامه یافت. شهید خرازی علاوه بر جایگاه برجستهای که در حکمرانی و سیاست بینالملل و وزارت امور خارجه داشتند، یک استاد مسلم دانشگاه در رشته مدیریت آموزشی در دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی بودند؛ استادی که به تربیت شاگردان بسیاری پرداخت.
جسارت علمی شهید خرازی برای ورود به پارادایم «علوم شناختی»
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر نوآوریهای علمی شهید خرازی، خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین ابتکارات شهید خرازی، ورود به یک پارادایم جدید علمی به نام «علوم شناختی» بود. این کار نیازمند یک جسارت علمی بود، زیرا برخی تصور میکنند علوم شناختی تنها یک دیسیپلین (رشته) است، در حالی که اینگونه نیست؛ علوم شناختی یک «پارادایم» است.
وی افزود: با رویکرد شناختی، تمام علوم انسانی رنگ و بوی دیگری میگیرند و به علوم انسانی متفاوتی تبدیل میشوند؛ از روانشناسی شناختی و جامعهشناسی شناختی گرفته تا اقتصاد شناختی. این پارادایم کاملاً با پارادایمهای دیگر علوم انسانی متفاوت است.
استاد خسروپناه با اشاره به اقدام عملی شهید خرازی در این زمینه گفت: ایشان پیشنهاد دادند و جمعی از طلبههای فلسفه و حکمت صدرایی را گرد هم آوردند تا رشتهای تحت عنوان «فلسفه ذهن و فلسفه نفس» با رویکرد شناختی در موسسهای که تأسیس کرده بودند، راهاندازی کنند. ما نیز در انجمن حکمت به همین جهت با ایشان ارتباط و همکاری داشتیم. امروز دانشمندان جهان بیش از گذشته به ضرورت علوم شناختی پی بردهاند. این حوزه تنها محدود به علوم انسانی یا علوم اعصاب نیست، بلکه «علوم اعصاب شناختی» به عنوان پارادایمی دیگر، بر کل فناوریهای نوین از جمله هوش مصنوعی و فناوری کوانتوم اثرگذار است و یک تحول بنیادین در تمام علوم ایجاد کرده است.
تأکید بر حمایت از علوم شناختی در اسناد بالادستی
وی با بیان اینکه این نوآوری ارزشمند نباید فراموش شود و نیازمند حمایت همهجانبه است، تصریح کرد: ما در سند علوم شناختی در ستاد علم و فناوری و در بحثهای ستاد عالی علوم و فناوری، بحث علوم شناختی را از مکتب شهید خرازی آموختیم و بر آن تأکید ورزیدیم. حتی در بازنگری سند فعلی نیز این مهم مورد توجه قرار گرفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به دغدغههای شهید خرازی در حوزه دیپلماسی علمی اشاره کرد و گفت: یکی از کارهای مهمی که ایشان برای گرهگشایی از مشکلات استادان انجام داد، مربوط به دیپلماسی علمی بود. تنها دو یا سه هفته از دبیری من در شورا میگذشت که ایشان با من تماس گرفتند. آنقدر این مرد متواضع بود که اصرار داشت به دفتر من بیاید، اما ما با ارائه دلایل منطقی و حتی استفاده از برهانهای فلسفی مانند «قیاس اقترانی» و «قیاس استثنایی» ایشان را قانع کردیم که ما باید خدمت ایشان برسیم!
استاد خسروپناه ادامه داد: در آن دیدار، شهید خرازی فرمودند که ۱۰ سال است رهبر معظم انقلاب پیگیر حل مشکل دیپلماسی علمی در کشور هستند. ایشان تأکید کرده و به صورت مکتوب دستور داده بودند که نهادهای مختلف در دیپلماسی علمی و سفرهای خارجی اساتید دخالت نکنند و موانع برطرف شود، اما متأسفانه با وجود پیگیریها در شورا، این مشکل حل نشده بود. ایشان از من خواستند که این موضوع را پیگیری و حل کنم و حتی نوشتهها و تأکیدات امام شهید را به من نشان دادند.
وی افزود: با کمک و پیگیریهای خستگیناپذیر ایشان، سرانجام موفق شدیم سازمان بینالمللی علمی را ذیل معاونت علمی ریاستجمهوری مصوب کنیم. البته پس از تصویب، چند ماهی طول کشید تا امضا و ابلاغ شود. در این مدت، چندین بار بنده به ملاقات ایشان در محضر رئیسجمهور حاضر شدیم تا این موضوع نهایی شود، زیرا موانع و مخالفانی سر راه این کار وجود داشت. اما با پیگیری شهید خرازی، الحمدالله این مصوبه امضا، ابلاغ و موانع امنیتی دیپلماسی علمی برطرف شد.
دیپلماسی علمی حتی در دوران جنگ نیز تعطیلشدنی نیست
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه هنوز مسائل مالی و اداری مربوط به وزارت علوم در این زمینه باقی است که امیدواریم مورد توجه قرار گیرد، گفت: متأسفانه در این زمینه یک سال خسارت دیدیم، اما دیپلماسی علمی جزو اوجب واجبات است. حتی در دوران جنگ تحمیلی و حمله حزب بعث علیه ایران، دیپلماسی علمی ما تعطیل نشد. در دوران جنگ باید دیپلماسی علمی ما مضاعف شود. از وزارت امور خارجه و وزارت علوم خواهش میکنم این خواسته و دغدغه شهید بزرگوار را به صورت جدیتری اجرایی کنند. اکنون سازمان مصوب شده و موانع زیادی رفع شده است.
استاد خسروپناه در پایان به تبیین ویژگیهای بارز شخصیتی شهید خرازی پرداخت و اظهار داشت: اگر بخواهم دو وصف برای این شهید بزرگوار ذکر کنم، باید بگویم ایشان واقعاً یک شخصیت جهادگر، ولایتمدار و برخوردار از «حکمت» بودند؛ یک سیاستمدار حکیم و یک حکمران حکیم.
وی با اشاره به تحقیقات گسترده خود پیرامون مفهوم حکمت، افزود: شاید تا آنجا که تتبع کردهام، آیه، روایت یا متنی در باب حکمت نبوده که ندیده باشم؛ حتی دوره حکمت خسروانی پیش از اسلام را نیز مطالعه کردهام. به نظر من، حکمتی که قرآن میفرماید «وَ مَنْ یُّؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثیراً»، دارای سه مؤلفه اصلی است: عقلانیت، فضیلت و خدمت.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح مفهوم عقلانیت در حکمت قرآنی تأکید کرد: عقلانیت در اینجا ترجمه «رشینالیتی» غربی نیست. عقلانیت یعنی همان «اولوالالباب»؛ لب و خرد ناب. معادل این مفهوم در زبان انگلیسی «Wisdom» است، کسی که صاحب این لب و خرد ناب باشد، چهار عقل را در خود جمع میکند: عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش و عقل معاد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مؤلفههای سهگانه حکمت که پیشتر به تبیین آنها پرداخته بود، اظهار داشت: شهید خرازی انصافاً هر چهار نوع عقل (عقل نظری، عقل عملی، عقل معاش و عقل معاد) را در وجود خود جمع کرده بود و به معنای واقعی کلمه صاحب «خرد ناب» بود.
وی در تشریح مؤلفه دوم حکمت یعنی «فضیلت» افزود: ایشان اهل فضیلت بودند و از بارزترین ویژگیهای فضیلت میتوان به «عدالتخواهی» و «صداقت» اشاره کرد. شهید خرازی به دلیل برخورداری از این فضایل اخلاقی، واقعاً مصداق بارز مایه امید و افتخار مؤمنان بود و اخلاق مداری ایشان بر کسی پوشیده نیست.
استاد خسروپناه با اشاره به مؤلفه سوم حکمت یعنی «خدمت»، خاطرنشان کرد: خدمت در مقام عمل و حکمرانی به معنای «گرهگشایی» و «حل مسئله» است. ما از نزدیک شاهد خدمات بیدریغ ایشان در حوزههایی مانند توسعه علوم شناختی و پیشبرد دیپلماسی علمی بودیم و قطعاً دوستان و همراهان دیگری که سالها با ایشان همکاری داشتهاند، مصادیق بسیار بیشتری از گرهگشاییهای این مرد بزرگ را در خاطر دارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با انتقاد از رویکرد برخی افراد در مواجهه با مشکلات، تصریح کرد: متأسفانه برخی وقتی با مشکلی مواجه میشوند، ممکن است در همه جا نق بزنند و تنها به گلایه اکتفا کنند، اما هرگز دنبال حل آن نیستند. اما باید دانست که «حکمران» کسی است که دغدغه حل مسئله دارد و برای رفع آن تلاش میکند. شهید خرازی دقیقاً مصداق این حکمران مسئلهمحور بود و ویژگی سوم حکمت را به بهترین شکل در عرصه عمل به نمایش گذاشت.
ارسال نظر
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.